خدمات تست‌های غیرمخرب جوش (NDT)

خدمات تست‌های غیرمخرب جوش (NDT)

خدمات تست‌های غیرمخرب جوش (Non-Destructive Testing - NDT) در ایران، شامل مجموعه آزمایش‌های فوق‌پیشرفته و تکنولوژیکی است که بدون آسیب رساندن، ایجاد خراش یا تغییر در ساختار ورق‌های فولادی، به درون خطوط جوش نفوذ کرده و عیوب ساختاری پنهان را آشکار می‌کنند. از آنجا که خطرناک‌ترین عیوب جوشکاری اسکلت فلزی مانند ترک‌های انقباضی لایه‌های زیرین، ذوب ناقص دیواره‌ها (LOF)، عدم نفوذ پاس ریشه (LOP) و حفره‌های گازی عمقی تحت هیچ شرایطی با چشم قابل رویت نیستند، استفاده از دستگاه‌های ردیاب امواج صوتی و ذرات مغناطیسی یک ضرورت مطلق مهندسی است. این زیردسته تخصصی در ایران فرآیندهایی نظیر تست التراسونیک با فرستادن امواج مافوق صوت فرکانس بالا، تست ذرات مغناطیسی جهت کشف ترک‌های مویی سطحی به کمک ایجاد میدان مغناطیسی، تست مایعات نافذ با استفاده از پدیده مویینگی برای ردیابی منافذ باز به سطح، و تست رادیوگرافی با پرتوهای ایکس یا گاما را شامل می‌شود. در فاز کنترل مهندسی، مواردی چون استفاده از کوپلنت استاندارد (ژل مخصوص) در تست التراسونیک، کالیبراسیون روزانه دستگاه با بلوک‌های مرجع V1 و V2، پاک‌سازی کامل گل جوش و چربی قبل از تست، و بررسی میزان حساسیت مواد نافذ، خط‌قرمزهای فنی بازرسان NDT در کارگاه‌ها و کارخانه‌های ساخت اسکلت فلزی در ایران هستند.

خدمات تخصصی تست‌های غیرمخرب در خشت اول

شرکت‌های بازرسی فنی و اپراتورهای سطح دو و سه در ایران، خدمات NDT زیر را ارائه می‌دهند:

• تست عیب‌یابی التراسونیک خطوط جوش اسکلت: ردیابی دقیق نوع، عمق و اندازه عیوب داخلی در اتصالات گیردار تیر به ستون در ایران.
• تست ذرات مغناطیسی و ترک‌یابی مویی: بررسی اتصالات حساس، ورق‌های تقویت چشمه اتصال و سخت‌کننده‌ها با پرود یا یوک مغناطیسی.
• تست مایعات نافذ در اتصالات کارگاهی: عیب‌یابی سریع منافذ سطحی پاس‌های ریشه و جوش‌های گوشه در محل اجرای پروژه.

سوالات متداول

۱. تست التراسونیک چطور عیوب پنهان درون ورق آهن را پیدا می‌کند؟

در این تست، بازرس یک پراب الکترونیکی را روی سطح خط جوش حرکت می‌دهد. این پراب امواج صوتی با فرکانس بالا را به داخل آهن می‌فرستد. اگر جوش کاملاً سالم باشد، موج به انتهای ورق خورده و برمی‌گردد؛ اما اگر در مسیر حرکت موج در کارگاه‌های ایران، عیبی مثل حفره هوا یا ذوب ناقص وجود داشته باشد، موج زودتر منعکس شده و سیگنال نقص روی مانیتور دستگاه ثبت می‌شود.

۲. چرا پس از اتمام جوشکاری اسکلت فلزی در نام شهر نباید بلافاصله تست التراسونیک انجام داد؟

طبق آیین‌نامه جوشکاری ساختمانی ایران، در فولادهای با مقاومت بالا، پدیده‌ای به نام ترک هیدروژنی یا ترک تاخیری وجود دارد که ممکن است تا چندین ساعت پس از سرد شدن جوش رخ دهد؛ بنابراین برای اطمینان از سلامت کامل اتصالات در ایران، انجام تست التراسونیک باید حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از اتمام کامل عملیات جوشکاری اتصال انجام شود.

۳. کاربرد اصلی تست ذرات مغناطیسی در بازرسی جوش اسکلت فلزی چیست؟

تست ذرات مغناطیسی بهترین روش برای ردیابی عیوب سطحی و زیرسطحی بسیار نزدیک به سطح است. در کارگاه‌های ایران، بازرس با ایجاد یک میدان مغناطیسی قوی در خط جوش و پاشیدن پودر آهن مخصوص (رنگی یا فلورسنت)، هرگونه شکستگی مویی یا ترک سطحی را آشکار می‌کند؛ چرا که نشت میدان مغناطیسی در محل ترک، ذرات آهن را به خود جذب کرده و خط عیب را با وضوح بالا نشان می‌دهد.

۴. در چه مواردی آزمایشگاه‌ها به جای تست التراسونیک از تست رادیوگرافی استفاده می‌کنند؟

تست رادیوگرافی با پرتوهای ایکس یا گاما یک فیلم عکس‌برداری دائم از داخل جوش ارائه می‌دهد. این تست در ایران معمولاً در کارخانه‌های بزرگ ساخت اسکلت فلزی، جوشکاری مخازن تحت فشار، یا لوله‌کشی‌های گاز فشار قوی موتورخانه‌ها استفاده می‌شود که نیاز به یک سند تصویری همیشگی و ثبت‌شده از اصالت کامل ساختار داخلی جوش وجود دارد.

۵. معیار پذیرش یا رد عیوب در گزارش تست التراسونیک بر چه اساسی تعیین می‌شود؟

معیار پذیرش عیوب بر اساس استانداردهای بین‌المللی نظیر AWS D1.1 و مبحث دهم مقررات ملی ساختمان است. در این استانداردها، عیوب بر اساس دامنه پالس بازتابی (شدت سیگنال) و طول عیب طبقه‌بندی می‌شوند. عیوب شدید خطی مانند ترک‌ها تحت هر شرایطی در پروژه‌های ایران مردود هستند و باید سریعاً تراشیده و اصلاح شوند.