چاه ارت و صاعقه‌گیر

چاه ارت و صاعقه‌گیر

طراحی چاه ارت و صاعقه‌گیر (Earthing and Lightning Protection Systems) در ایران ، خط مقدم ایمنی ساختمان در برابر اضافه ولتاژهای ناگهانی، تخلیه الکتریکی ابرها (صاعقه) و نشتی جریان است. سیستم زمین یا ارتینگ با ایجاد یک مسیر کم‌اهم و مطمئن، جریان‌های خطا را به زمین منتقل کرده و مانع از برق‌گرفتگی افراد و آسیب به تجهیزات الکترونیکی حساس می‌شود. از سوی دیگر، سیستم صاعقه‌گیر (حفاظت خارجی) با جانمایی دقیق هادی‌های میانی و صاعقه‌گیرهای الکترونیکی (ESE) بر روی پشت‌بام، از برخورد مستقیم صاعقه به بدنه سازه و بروز آتش‌سوزی یا تخریب مکانیکی جلوگیری می‌کند. مهندسان متخصص در دایرکتوری «خشت اول» با محاسبات تخصصی مقاومت خاک ایران ، ایمن‌ترین شبکه‌های ارت و قفس فارادی را برای پروژه‌های شما طراحی و اجرا می‌کنند.

خدمات مهندسی چاه ارت و صاعقه‌گیر در خشت اول

خدمات محاسباتی و طراحی این زیردسته شامل موارد زیر است:

• محاسبات و طراحی چاه ارت: اندازه‌گیری مقاومت الکتریکی خاک، محاسبات تعداد چاه‌ها، مشخصات الکترودها و مواد کاهنده مقاومت خاک در ایران .
• طراحی سیستم هم‌بندی اصلی و اضافی: اتصال الکتریکی تمام بدنه‌های هادی غیربرقی ساختمان جهت هم‌پتانسیل‌سازی و حذف ولتاژ گام و تماس.
• طراحی سیستم صاعقه‌گیر و قفس فارادی: محاسبات شعاع پوشش صاعقه‌گیر بر اساس روش گوی غلتان یا زاویه حفاظتی منطبق بر استاندارد IEC 62305.

سوالات متداول

۱. هدف از اجرای سیستم هم‌بندی در ساختمان چیست؟

هم‌بندی به معنای متصل کردن تمام بخش‌های فلزی سازه (مانند اسکلت فلزی، لوله‌های فلزی آب و گاز، و سینی کابل‌ها) به شینه اصلی ارت است. این کار باعث هم‌پتانسیل شدن کل ساختمان شده و خطر بروز ولتاژهای خطرناک گام و تماس میان دو نقطه فلزی مجزا را در ایران کاملاً از بین می‌برد.

۲. حداکثر مقاومت مجاز برای چاه ارت ساختمان طبق ضوابط چقدر است؟

طبق مبحث سیزدهم مقررات ملی ساختمان، مقاومت الکتریکی سیستم زمین برای مصارف خانگی و متعارف ساختمانی باید حداکثر زیر ۲ اهم باشد. برای تجهیزات ابزار دقیق و اتاق سرورهای حساس در ایران ، این عدد معمولاً زیر ۱ اهم طراحی و اجرا می‌شود.

۳. تفاوت صاعقه‌گیر پسیو با صاعقه‌گیر اکتیو یا الکترونیکی چیست؟

صاعقه‌گیرهای پسیو (مانند روش فرانکلین یا قفس فارادی) تنها منتظر برخورد صاعقه می‌مانند و آن را هدایت می‌کنند؛ اما صاعقه‌گیرهای اکتیو یا الکترونیکی (ESE) با ایجاد یونیزاسیون در هوای اطراف خود، صاعقه را پیش از برخورد به ساختمان جذب کرده و شعاع پوشش بسیار وسیع‌تری ایجاد می‌کنند.

۴. چرا استفاده از نمک و زغال در چاه‌های ارت جدید ممنوع شده است؟

نمک و زغال در کوتاه‌مدت مقاومت چاه را کاهش می‌دهند، اما به مرور زمان توسط آب‌های زیرزمینی شسته شده و باعث خوردگی شدید صفحه و سیم مسی می‌شوند. امروزه مهندسان خشت اول در ایران از مواد کاهنده بنتونیتی استاندارد استفاده می‌کنند که پایداری طولانی‌مدت دارند.

۵. سرج ارستر چیست و چه نقشی در حفاظت داخلی ساختمان دارد؟

سرج ارستر قطعه‌ای است که در داخل تابلوهای برق نصب می‌شود و وظیفه دارد امواج ولتاژ گذرا و ضربه‌ای ناشی از صاعقه یا سوییچینگ شبکه برق را که وارد کابل‌ها شده‌اند، پیش از رسیدن به دستگاه‌های الکترونیکی حساس ساختمان در ایران به زمین تخلیه کند.