اجرای ارت و صاعقه‌گیر

اجرای ارت و صاعقه‌گیر

اجرای ارت و صاعقه‌گیر (Earthing and Lightning Protection Systems) در ایران، یکی از تخصصی‌ترین و بنیادی‌ترین فازهای حفاظتی در تاسیسات برقی ساختمان است که با هدف تخلیه ایمن جریان‌های خطای الکتریکی و ولتاژهای عظیم ناشی از برخورد صاعقه به زمین اجرا می‌شود. اجرای این سیستم مستقیماً ضامن سلامت جان ساکنان، طول عمر تجهیزات الکترونیکی گران‌قیمت و جلوگیری از حریق‌های ناگهانی در ابنیه است. این زیردسته شامل زنجیره کامل خدمات مهندسی و کارگاهی از جمله حفر چاه ارت عمقی یا اجرای مش ارت سطحی، کارگذاری صفحه مسی با خلوص بالا، استفاده از بنتونیت و مواد کاهنده مقاومت زمین استاندارد، اجرای جوش کدولد (احتراقی) برای اتصالات زیر خاک، کابل‌کشی هادی‌های میانی و نصب پکیج صاعقه‌گیر الکترونیکی (ESI) یا اکتیو روی بالاترین نقطه پشت‌بام ساختمان است. در فاز اجرا، مواردی چون رسیدن به مقاومت نهایی زیر ۲ اهم برای چاه ارت مشاعات و زیر ۱ اهم برای دیتاسنترها و تجهیزات حساس، سیم‌کشی مستقل هم‌بندی اصلی و فرعی (بر اساس ضوابط مبحث ۱۳ مقررات ملی)، و ایزولاسیون کامل مسیر هادی صاعقه‌گیر از بدنه سازه، از اصول خط‌قرمز فنی هستند. مهندسان متخصص در پلتفرم «خشت اول»، با استفاده از دستگاه‌های کالیبره ارت‌تستر در ایران، سیستمی با تاییدیه رسمی و تست‌شور به شما تحویل می‌دهند.

خدمات تخصصی اجرای ارت و صاعقه‌گیر در خشت اول

شرکت‌های مجاز و تکنسین‌های ارتینگ خشت اول در ایران، خدمات زیر را ارائه می‌دهند:

• حفر و راه‌اندازی چاه ارت استاندارد: حفاری چاه تا رسیدن به رطوبت طبیعی زمین، نصب صفحه مسی، اجرای جوش انفجاری کدولد و پر کردن با مواد کاهنده و نمک و زغال استاندارد.
• طراحی و اجرای سیستم صاعقه‌گیر: نصب آنتن‌های صاعقه‌گیر اکتیو و پاسیو روی دکل پشت‌بام، کابل‌کشی با تسمه مسی یا سیم مسی نمره ۵۰ و ۷۰ به صورت کاملاً روکار و عایق.
• اجرای هم‌بندی سیستم برقی: اتصال تمام بدنه‌های فلزی ساختمان (اسکلت، لوله‌ها، ریل آسانسور) به شینه ارت مرکزی جهت یکسان‌سازی پتانسیل و جلوگیری از برق‌گرفتگی در ایران.

سوالات متداول

۱. عدد استاندارد برای مقاومت چاه ارت ساختمان مسکونی چقدر است و چطور اندازه‌گیری می‌شود؟

طبق ضوابط نظام مهندسی در ایران، مقاومت مجاز برای سیستم زمین یا همان چاه ارت ساختمان‌های مسکونی حداکثر باید ۲ اهم باشد. این عدد با استفاده از دستگاه‌های تخصصی به نام ارت‌تستر (میگر زمین) و به روش‌های مهندسی مانند روش سه‌سیمه (افت پتانسیل) توسط مهندس ناظر یا مجری ذی‌صلاح اندازه‌گیری و صورت‌جلسه می‌شود.

۲. چرا برای اتصالات داخل چاه ارت حتماً باید از جوش کدولد استفاده شود؟

اتصالات داخل چاه ارت زیر خاک قرار می‌گیرند و در معرض رطوبت شدید و مواد شیمیایی هستند. استفاده از کلمپ‌های پیچی معمولی به مرور زمان دچار شل‌شدگی، زنگ‌زدگی و قطع اتصال می‌شود؛ اما جوش کدولد (جوش احتراقی) سیم و صفحه مسی را ذوب کرده و به یک قطعه یکپارچه تبدیل می‌کند که هرگز در ایران دچار خوردگی یا افت کیفیت اتصال نمی‌شود.

۳. تفاوت سیستم صاعقه‌گیر با سیستم چاه ارت عمومی ساختمان در چیست؟

چاه ارت عمومی ساختمان جریان‌های نشتی لوازم برقی و اتصالی‌های داخلی را تخلیه می‌کند؛ اما صاعقه‌گیر حریق و اضافه ولتاژهای خارجی ناشی از اصابت رعدوبرق به سقف را مهار می‌کند. طبق ضوابط فنی در ایران، اگرچه صاعقه‌گیر چاه ارت اختصاصی خود را دارد، اما برای جلوگیری از اختلاف پتانسیل خطرناک، این دو سیستم باید در زمین با یکدیگر هم‌بندی (اتصال الکتریکی دائم) شوند.

۴. مواد کاهنده مقاومت زمین چیست و چرا جایگزین نمک و زغال سنتی شده است؟

مواد کاهنده ترکیباتی بر پایه بنتونیت، پودر فلزات و گرافیت هستند که دور صفحه مسی ریخته می‌شوند. نمک و زغال سنتی به مرور زمان با آب باران شسته شده و صفحه مسی را دچار خوردگی شدید می‌کردند؛ اما مواد کاهنده مدرن در ایران رطوبت را برای طولانی‌مدت حفظ کرده، مقاومت خاک را به شدت کاهش می‌دهند و هیچ آسیبی به مس نمی‌زنند.

۵. سیستم هم‌بندی اصلی در سازه چه کاربردی دارد و چرا در فاز اسکلت اجرا می‌شود؟

هم‌بندی (Bonding) یعنی اتصال الکتریکی تمام بخش‌های فلزی ساختار سازه (میلگردهای فونداسیون، ستون‌ها، لوله‌های فلزی آب و گاز) به شینه ارت. این کار در ایران باعث می‌شود در صورت بروز اتصال برقی، ولتاژ تمام ساختمان به طور هم‌زمان یکسان شود تا هیچ فردی در اثر لمس دو بدنه متفاوت دچار برق‌گرفتگی و شوک ولتاژ نشود.